BAŞKAN SÜER: “TURİZMDEN TİCARETE UZANAN ZİNCİR HAYVANCILIĞI DA ETKİLİYOR”

Van Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Nayif Süer, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları nedeniyle dünya ekonomisinin etkilendiği süreçte, sınır ili olması dolayısıyla Van’ın ve bölgenin bu durumdan en fazla zarar gören yerlerden biri olduğunu söyledi.

Van Ticaret Borsası Yönetim Kurulu Başkanı Nayif Süer, ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırıları nedeniyle dünya ekonomisinin etkilendiği süreçte, sınır ili olması dolayısıyla Van’ın ve bölgenin bu durumdan en fazla zarar gören yerlerden biri olduğunu söyledi.  Van’da turizmde yaşanan durgunluğun sadece esnafı değil, çiftçiden hayvancılığa kadar ekonomik zincirin tüm halkalarını etkilediğini söyledi. Başkan Süer, Van’ın coğrafi olarak İran’a sınır konumda olduğunu ve ekonomisinin yaklaşık %63’ünün hizmet sektörüne dayandığını vurgulayarak, “Turizm hareketliliği kentin birçok sektörünü doğrudan etkiliyor. Oteller dolu olduğunda restoranlar ve işletmeler daha fazla ürün alıyor, bu da gıda, tarım ve hayvancılık sektöründe talebi artırıyor. Ancak turistler gelmeyince bu zincirin halkaları ister istemez etkileniyor” dedi. Otel dolulukları yüzde 10’a geriledi Süer, Van’da her yıl Nevruz ve Ramazan Bayramı dönemlerinde İranlı turistlerin yoğun ilgi gösterdiğini hatırlatarak şunları söyledi: “Geçen yıl aynı dönemde otel doluluk oranlarının %90’a kadar yükseldiği gözlemlenmişti. Bu yıl ise savaş nedeniyle turistler rezervasyonlarını iptal etmek zorunda kaldı ve Mart 2026 itibarıyla doluluk oranları %10 seviyelerine geriledi. Gıdanın en çok tüketildiği sektörlerden biri olan otellerde misafir sayısının azalması, çiftçi ve esnafı da doğrudan etkiliyor. Et, süt ve diğer gıda ürünleri çiftçiden temin ediliyor; otellerde misafir olmaması bu ürünlerin talebini azaltıyor.” Başkan Süer, turist sayısındaki düşüşün ekonomik etkilerini de değerlendirdi: “Van, 2024 yılında yaklaşık 719 bin İranlı turisti ağırladı ve bu turistlerin kente kattığı katma değerin toplamının yaklaşık 350 milyon dolar civarında olduğu tahmin ediliyordu. 2025’in ilk üç ayında ise 157 bin İranlı turistin yaklaşık 80 milyon dolarlık ekonomik hareketlilik oluşturduğu görülmüştü. Mart ayında Tahran-Van Tren seferlerinin başlaması da bu rakamların oluşmasındaki etkileri arasındaydı.  Aynı yılın Ocak- Ekim döneminde ise 64 bin 883 İranlı turist Van’a giriş yaptı. Geçen yıllara göre değerlendirildiğinde bu yıl savaş nedeniyle turizmde ciddi kayıp yaşanması bizleri endişelendiriyor. Tahmini sezon genelinde 300–400 milyon dolarlık kayıp öngörülmesi Van’ın ekonomisi, turizmi, esnafı, çiftçisi, üreticisi açısından endişe oluşturuyor.” Hayvancılık da dolaylı etkileniyor Başkan ayrıca, otel ve restoranların, lokantaların yanı sıra hayvancılık sektörünün de turist hareketliliğine bağlı olduğunu belirterek, “Turizm durunca şehirde tüketim de düşüyor. Lokantalar ve işletmeler daha az ürün alıyor, bu da ister istemez çiftçiyi ve hayvancılığı etkiliyor. Turizm, esnaf ve üretim birbirine bağlı bir zincirin parçalarıdır. Biri etkilenince zararı diğer kaleme de sıçrıyor. Durum böyle olunca da bu sefer işletmelerin maliyeti artıyor. Giderlerini karşılamayarak küçülmeye gidiyor, personel sayısı azaltılıyor. Dolayısıyla turizmdeki durgunluk sadece esnafı değil, şehrin tüm istihdam ve üretim zincirini etkiliyor” diye konuştu. Çifte bayram beklentisi yarım kaldı Ramazan Bayramı ve Nevruz döneminde Van esnafının umut bağladığını ifade eden Süer, “Çifte bayram beklentisiyle esnaf hazırlık yapıyordu, ancak savaş nedeniyle beklenen hareketlilik gerçekleşmedi. Bu durum hem esnafı hem de üreticileri zor durumda bıraktı” ifadelerini kullandı. Başkan Süer, Van ekonomisinin büyük bölümünün hizmet sektörüne dayandığını bir kez daha belirterek, “Turizm hareketliliğinin devam etmesi hem esnaf hem üretici açısından çok önemli. Bölgedeki gelişmelerin kısa sürede normalleşmesini temenni ediyoruz” dedi. Hayvancılıkla Uğraşan Üreticiler Beklentilerini Düşürdü Van Ticaret Borsası’na kayıtlı hayvancılık yapan üyeler, yaşanan savaşın İranlı turistlerin Van’a gelişini ciddi oranda azalttığını belirterek, geçen yıl ile bu yılın Ramazan ayı arasında belirgin bir fark oluştuğunu ifade etti. Üreticiler, yaşadıkları sıkıntıları Van Ticaret Borsası ile paylaşarak mevcut durumu aktardı. Hayvancılıkla uğraşan üyeler, yaşadıkları sorunları şu sözlerle dile getirdi: “Geçen yıl Ramazan ayındaki cirolarımıza bu yıl ulaşamadık. Yaklaşık yüzde 40-50 oranında bir düşüş söz konusu. Restoranların büyük bölümü bu Ramazan’da açılmadı. Açılan işletmeler ise ilk günlerde deneme yaptı ancak maliyetlerini karşılayacak ciroya ulaşamayınca faaliyetlerini durdurdu. İranlı turist sayısındaki azalma da eklenince geçen yılı arar hale geldik. Umudumuz, Ramazan sonrası piyasanın yeniden hareketlenmesi.” Artan maliyetlere de dikkat çeken üreticiler, “Fiyatlar neredeyse iki katına çıktı, ürün tedarikinde zorlanıyoruz. Savaşın etkisi doğrudan olmasa da dolaylı olarak bize de yansıdı. Bu yıl beklentilerimiz oldukça düştü. Ramazan Bayramı öncesindeki son günlerde dahi geçen yıla kıyasla ciddi bir durgunluk yaşanıyor. Turist sayısının azalmasıyla birlikte restoran, otel ve benzeri hizmet sektörleri alımlarını kısıyor. Bu durum üretim planlamamızı da doğrudan etkiliyor” ifadelerini kullandı.