ÇOCUKLARDA SOLUK BORUSUNU TIKAYAN YABANCI CİSİMLERE DİKKAT

Çocuklarda yabancı cisim yutma en sık 6 ay-4 yaş arasında merak ve öğrenme duygusunun gelişimi ile görülüyor. Bebek veya çocuklar bu dönemde genellikle eşyaları ağızlarıyla tanımaya çalıştıklarından ellerine geçen her şeyi ağzına götürme eğiliminde oluyor.

Çocuklarda yabancı cisim yutma en sık 6 ay-4 yaş arasında merak ve öğrenme duygusunun gelişimi ile görülüyor. Bebek veya çocuklar bu dönemde genellikle eşyaları ağızlarıyla tanımaya çalıştıklarından ellerine geçen her şeyi ağzına götürme eğiliminde oluyor. Aynı zamanda çocukların çok aktif oldukları bir dönem olan bu gelişim sürecinde yutulan cisimlerin nefes borusuna kaçma riski yüksek oluyor. Bu durumun hayati bir tehdit oluşmadan ebeveynler tarafından fark edilip müdahale edilmesi önem taşıyor. Van Eğitim Ve Araştırma Hastanesi Çocuk Cerrahisi Bölümü’nden Dr. Ragibe Büşra Usta Erdoğan çocuklarda yabancı cisim yutma hakkında önemli bilgiler paylaştı. Çocukların nefes borusuna herhangi bir cisim kaçırması yabancı cisim aspirasyonu olarak tanımlanmaktadır.   //RÖP//Eee, ben Ragibe Büşra Usta Erdoğan, eee, çocuk cerrahisi uzmanıyım. Eee, Van Bölge Hastanesinde yaklaşık 5. ayımdayım. Çalışıyorum. Yani yabancı cisim aspirasyonu dediğimiz şey soluk borusuna, eee, olmaması gereken bir nesnenin kaçması ve bunu tıkanıklığa sebep olmasıdır. Eee, bu aslında genel olarak bizim bildiğimiz ve tüm dünya tarafından bilinen bir durumdur. Ancak, eee, vakalar, eee, bölgesel olarak ve, eee, dönemsel olarak artış göstermektedir. Eee, bunun sebebi, eee, çocuklara aslında verilmemesi gereken gıdaların ve oyuncakların verilmesi ve ailelerin bu konuda tam bilinçli olmaması nedeniyle haliyle süreçten çocukların etkilenmesi ile ortaya çıkan bir durum. Yabancı cisim dediğimiz, eee, ögeler genelde küçük parçalı oyuncaklar, eee, çocuğun, eee, o an maruz kalmaması gereken azı dişleri çıkmadığı için kuruyemiş yemesi ya da bu tarz gıdalara, eee, maruz kalması sonucu oluşan bir durum. Aileler o an, eee, hastanın nefesinin kesildiğini, morardığını, eee, ve solunum güçlüğü çektiğini görünce telaşa kapılıyorlar genelde haklı olarak. Çünkü başlarına ilk kez geliyor böyle bir durum. Ama, eee, olayı sakinlikle yönetip körlemesine hastanın ağzına, eee, parmağını sokmamak, eee, önemli. Eee, çünkü eğer ağzındaysa yabancı cisim körlemesine müdahale etmeye çalışırken o cismi ilerletip soluk borusuna kaçırabiliyorlar. Eee, hastanın, eee, morarması veya solunum sıkıntısı yaşaması durumunda çocuğun yaşına göre bebekse, eee, sert bir yüzeye mümkünse dizinin üstüne yatırıp arkadan böyle müdahale etmek. Büyük çocuksa hemlik manevrası dediğimiz bir elini yumruk yapıp diğerini üstüne geçirip arkadan müdahale ederek tam olarak buradaki kemiğin altından, eee, yabancı cisim çıkarmaya çalışmaları lazım. Keza bunu yapamamaları durumunda hızlıca en yakın, eee, merkeze, eee, yetiştirmeleri lazım. Eee, böyle bir durumun geçici olması hani hasta bir süre, eee, kızardı, morardı sonra geçti bu durum da olabilir. Bu tamamen yabancı cisim çocuk soluk borusuna kaçırmadı anlamına gelmiyor. Sonradan başlayan hırıltı, solunum güçlüğü, eee, eee, ıslık çalar gibi ses çıkarmak çocukta, eee, yine aynı durumun devam ettiği sadece, eee, kısmen, eee, kapalılık yarattığı için, eee, hastaya problemi o anlık yaratmadığı göstermekte. Yine de böyle bir öyküyle, eee, hastaneye başvurdukları durumda öykü bile bizim hastalara müdahale etmemize sebebiyet verebiliyor. Eee, bazen aileler fark etmese bile birkaç ay sonra, eee, akciğer enfeksiyonu, tekrarlayan akciğer enfeksiyonuyla bile hastaneye başvurduklarında altta aslında bir yabancı cisim kaçması durumu yaşandığı gözlenebiliyor. Yani 0 ile 4 yaş olarak bilinir, eee, bu. Eee, bunun sebebi de hastaların yutma, eee, mekanizmalarının tam gelişmemesi. Erişkin hastayla çocuk hasta karıştırılıyor. İkisinin vücut anatomisi çok farklıdır ve gelişim süreci de farklıdır. O yüzden, eee, çocuk hastada, eee, yutma, eee, ısırma, eee, o mekanizmalar, çiğneme mekanizmaları tam yeterli olmadığı için onun gelişmediği, özellikle azı dişlerinin gelişmediği dönemde, eee, 0-4 yaş arası çocuklara biz kuruyemiş tüketmelerini önermiyoruz. İlla bir kuruyemiş verilecekse ki bu kuruyemiş en sık karşılaştığımız durum olduğu için özellikle üstünde duruyorum. Öğütülerek, çekilerek yoğurda katılıp verilmesi daha uygun. Eee, ya da küçük oyuncaklar, eee, aynı şekilde çekirdek, kabak çekirdeği, işte ayçiçeği. Bu tarz gıdaların çocuğa çok verilmesi taraftarı değiliz açıkçası. Eee, küçük oyuncaklardan kastımız, eee, Legolar olabilir. Küçük parçalı, eee, araba tekerleri. Bu tarz şeyler genelde sıkıntı yaratıyor hastalarda. Bunlardan hariç de, eee, hastanın, eee, üstüne taktıkları nazar boncukları oluyor. Mesela aileler hani, eee, bunu koruyucu amaçlı takıyorlar ya da boynuna işte gerdanlık takıyorlar. İşte kötülüklerden korusun diye boncuktu. Sonra çocuk onu ağzına alıyor. Birden dağılıyor ve aspire etme durumu yani soluk borusuna kaçırma durumu oluyor. Bunlar hep risk aslında. Hani iyi bir şey yapayım derken, eee, maalesef çocuğun sıkıntılı bir durum yaşamasını, ailenin yaşamaması gereken bir, eee, durum yaşamasına sebep olabiliyor. Yani mümkün oldukça hani, eee, küçük aparatları olmayan, eee, yine, eee, ya da işte düğme, eee, olmayan, eee, daha büyük peluş oyuncakları tercih edebilirler. Lego almak istiyorlarsa büyük, eee, eğitim zaten yaşa göre uygun, eee, yazıyor yeni oyuncakların üstünde hangi yaş grubunda hangi oyuncak uygun yazıyor. Yine küçük kız çocuklarında Barbie bebekler alma eğilimi var. Eee, Barbie bebeklerinde, eee, mümkün oldukça içinde küçük işte kendi ev setleri, ayakkabısı, bilmem nesi yani öyle küçük aparatları olan oyuncakları tercih etmemeleri lazım. Çünkü dediğim gibi çocuk oynarken fark etmiyor. Bir tadına bakayım diyor. Bir ondan sonra, eee, acaba hani kendi kendine uğraşıp açmaya çalışıyor ya da. Onu aspire ediyorlar. Bu şekilde bize çok başvuru var ne yazık ki. Yani şöyle, eee, bir çocuk birdenbire eee, yemek, gıda maddesi ya da oyuncak parçası, eee, kaçırdı ve bir anda kızardı, morardı. Aile ilk olarak panik olmaması gerekiyor. Birinci yapması gereken şey bu. Ne kadar önlenebilir bilemiyorum ama panik olmaması gerekiyor. İkincisi körlemesine ağzına elini atmaması gerekiyor çocuğun. Eee, mümkün oldukça, eee, yüzüstü bir pozisyonda sırt sıvazlayarak sırta vurması gerekiyor. Eee, hemlik biliyorlarsa hemlik yapması gerekiyor ve en yakın sağlık kuruluşuna hızlıca başvurması gerekiyor. Süreç geçti ay hani yaptık bitti çocuk toparladı diye düşünmemeleri gerekiyor. Böyle bir öykü varsa mutlaka hastanede değerlendirilmesi gerekiyor o çocuğun.